تنخواه یا استقراض؛ دولت منابع مالی ماهانه یارانه‌ها را از چه محلی تامین می‌کند؟

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری خبرهای آینده، دولت‌ها حتی در کشورهای توسعه یافته برای تأمین رفاه مردم، گونه‌های مختلف پرداخت یارانه نقدی و غیرنقدی دارند. این کمک معیشت یا به طور مستقیم به کالا تعلق می‌گیرد یا به افراد مصرف کننده پرداخت می‌شود.

پرداخت یارانه نقدی در ایران دارای سابقه است. به عنوان مثال در مقاطع زمانی که درآمدهای نفتی کشور افزایش یافته و رفاه جامعه در سطح مطلوبی بوده مبلغ پرداخت یارانه نقدی صفر بوده اما در دوره‌هایی که به هر دلیل معیشت مردم با مشکل مواجه می‌شود دولت‌ها مبادرت به پرداخت یارانه نقدی کرده‌اند.

پرداخت یارانه در چند سال اخیر با تصویب مجلس شورای اسلامی از نیمه دوم سال ۱۳۸۹، به صورت نقدی و مبلغ ۴۵.۵۰۰ تومان آغاز شده و رقم به حساب سرپرست هر خانوار واریز می‌شود.

در دولت سیزدهم با جراحی اقتصادی دولت و حذف ارز ترجیحی ۴.۲۰۰ تومانی و افزایش نرخ اقلام مصرفی مردم مبلغ یارانه افزایش یافت. به این ترتیب به ازای هر فرد در دهک‌های اول تا سوم مبلغ ۴۰۰ هزار تومان و به ازای افراد دهک‌های چهارم تا نهم ۳۰۰ هزار تومان پرداخت می‌شود.

ماهانه به چه تعداد خانوار یارانه تعلق می‌گیرد؟

پس از رایزنی دولتمردان در سال گذشته و تشدید کسری بودجه دولت، زمان پرداخت یارانه تغییر کرد. در حالی که بیش از یک سال پرداخت یارانه بیستم هر ماه انجام می‌شد از بهمن‌ماه ۱۴۰۲ پرداخت کمک معیشت دهک‌های اول تا سوم به بیست و پنجم هر ماه و خانوارهای دهک‌های چهارم تا نهم به سی‌ام همان ماه محول شد.

آمار خانوار دهک‌های اول تا سوم مشمول یارانه ۱۰ میلیون و ۱۳۷ هزار و ۹۰۶ خانوار بوده و این عدد برای دهک‌های چهارم تا نهم ۱۶ میلیون و ۸۵۵ هزار سرپرست است.

در مجموع ماهانه ۲۶ میلیون و ۹۹۲ هزار و ۹۰۶ سرپرست خانوار دهک‌های اول تا نهم یارانه نقدی دریافت می‌کنند.

تعداد افرادی که یارانه دریافت می‌کنند

هر ماه ۲۷ میلیون و ۹۴۱ هزار و ۱۷۵ نفر متعلق به دهک‌های اول تا سوم یارانه نقدی ۴۰۰ هزار تومانی دریافت می‌کنند.

این آمار برای دهک‌های چهارم تا نهم ۵۰ میلیون و ۷۵۹ هزار نفر است.

در مجموع ماهانه در ایران ۷۸ میلیون و ۷۰۰ هزار و ۱۷۵ نفر از مجموع جمعیت ۸۵ میلیون و ۹۵۶ هزار و ۷۱۹ نفر یارانه دریافت می‌کنند.

ماهانه چه مبلغ پول در قالب یارانه نقدی پرداخت می‌شود؟

ماهانه ۱۱ هزار و ۱۲۰ میلیارد تومان یارانه برای دهک‌های اول تا سوم و مبلغ ۱۵ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان برای دهک‌های چهارم و نهم پرداخت می‌شود.

به این ترتیب در مجموع ماهانه مبلغ ۲۶ هزار و ۳۲۰ میلیارد تومان (همت) یارانه نقدی از سوی دولت به شکل عمومی پرداخت می‌شود.

تأمین منابع مالی یارانه‌ها؛ از تنخواه تا استقراض

پرداخت یارانه یکی از هزینه‌های دولت بوده که در بودجه سالانه می‌آید. اما تعیین محل تأمین آن با اما و اگرهایی همراه است؛ به طوری که با توجه به تعهد دولت در پرداخت ماهانه یارانه نقدی دهک‌های اول تا نهم و سایر موارد پرداختی یارانه بخشی از منابع مالی به شکل تنخواه یا استقراض تأمین می‌شود.

بر اساس اعلام سازمان هدفمندی یارانه‌ها، در سال‌های قبل بخشی از تأمین مالی از طریق تنخواه بانک مرکزی انجام می‌شد که این عدد تنخواه طی یک تا دو ماه تسویه می‌شد.

در ۶ ماهه نخست امسال ۲۲.۷۶ هزار میلیارد تومان تنخواه از بانک مرکزی به منظور جبران کسری منابع هدفمندسازی یارانه‌ها دریافت شده است.

همچنین ۵۰ هزار میلیارد تومان نیز از محل مصوبه سران قوا برای پرداخت یارانه نان دریافت شده که باید ۶.۱۵ هزار میلیارد تومان خزانه‌داری کل کشور را به عنوان تنخواه به آن اضافه کرد.

در کنار این سه محل تأمین منابع مالی، با مصوبه هیئت وزیران حدود ۱۳۳ همت دیگر نیز برای پرداخت مطالبات حوزه دارو و گندم کاران از خزانه‌داری کل کشور استقراض شده است.

لازم به ذکر است، ۲۱۱.۹ هزار میلیارد تومان از محل درآمدهای قانونی شامل فروش داخلی گاز و فرآورده‌های نفتی، درآمدهای صادرات گاز و همچنین سایر درآمدهای وزارت نفت تأمین شده است؛ در حالی که بر اساس مصوبات این رقم باید ۳۸۶.۷ هزار میلیارد تومان می‌بود.

در مجموع ۲۱۳ هزار میلیارد تومان از یارانه‌های گوناگون پرداختی تنخواه و از این مبلغ ۳۴.۵ هزار میلیارد تومان مربوط به سال گذشته است.